Volwassenen iets leren…

Volwassenen iets leren gaat totaal anders dan kinderen (leerlingen) of jong volwassenen (studenten) iets leren. Dat komt omdat ze anders tegen het leren en vooral tegen het krijgen van les aankijken (Waelen en Broecheler, 2016).

Als docent aan een deeltijdopleiding waar vooral volwassenen college krijgen, is het belangrijk hier kennis van te nemen. Voor je het weet gebruik je didaktiek of werkvormen die volgens jouw ervaring prima werken maar voor een andere doelgroep zijn bedoeld.

Je mag best de einddoelen overnemen van een studie aan voltijdstudenten, maar het pad naar het behalen van dit einddoel is voor volwassenen anders dan voor jong volwassen studenten.Onderscheid tussen volwassenen en kinderen

Het grote onderscheid ontstaat door:

  • Referentiekader, want vanwege leeftijd en levenservaring heb je een andere dan toen je jong was;
  • Werk, want dan heb je een professionele identiteit die je gebruikt om alles wat je (ter lering) wordt aangeboden te toetsen;
  • Gezin, want dan heb je een ingewikkeld krachtenspel van tijd, energie en prioriteiten te spelen;
  • Emoties, want je ervaart andere als je een volwassene bent die iets te leren krijgt aangeboden.

Dit spreekt voor zich: het studentenleven is een heel ander leven dan het gezins- en kostwinnerleven.

Vanuit het perspectief van een docent betekent dit vooral dat met de diversiteit in de doelgroep rekening gehouden dient te worden. Leerlingen benader je anders dan studenten en volwassenen ook weer anders. Er zit verschil in de doelgroep dus kun je niet hetzelfde doen en dan hetzelfde als resultaat verwachten.

Verschillen in leersnelheid

Een volwassene leert meestal sneller, omdat de nieuwe stof aan de kapstok van bekende kennis en ervaringen kan worden opgehangen. Dat werkt alleen goed uit als de nieuwe stof past bij de bestaande kennis.

Als een volwassene iets moet leren dat lijkt te conflicteren met bestaande kennis of ervaring, dan is eerst afleren nodig voordat er geleerd kan worden. En dat is taai (Illeris, 2007). Want er is dan transformatief leren nodig, wat in zichzelf een langzaam proces is (Illeris, 2007; Simons, Lengkeek, Ruijters & Geijsel, 2015).

Uit het stuk van Waelen e.a.: “Leren betekent voor volwassenen risico’s nemen en vergt het daarmee een hoge mate van onzekerheidstolerantie, zelfvertrouwen of moed (Bolhuis, 2001, p.208).”.

Feitelijk leert een volwassene anders dan in de driehoek van leerling-leerkracht-taak wordt uitgelegd (Veenker e.a., 2017). Er is een vierde element van belang, wat er een parallellogram van maakt: leerling-leerkracht-drijfveer-taak. Want de drijfveer is voor de volwassen leerling van groot belang om zich in te spannen te leren.

Nog een ander aspect dat meespeelt dat het hoekpunt “leerling” niet alleen meer bestaat uit enkel één persoon, maar dat voor een leerling de hele populatie leergenoten (de andere leerlingen) net zo goed benut worden. Het leren in een groep is daarmee een bepalende factor geworden.

Volwassen leeromgeving is anders

Voor een volwassene is een community of practice van groot belang. Het is een sparringsruimte die veilig is. Het is een meninguitwisselplatform dat eigen inzichten aan andere inzichten toetst. Het is een plek om zorgen en tegenslagen in te bespreken.

Zonder zo’n omgeving is de volwassen leerling veel eerder dan de jongere leerling geneigd om het leren op te geven (Wenger, 1998).

En jij zelf dan

Als lerende docent ben je zelf een volwassene… Jij leert van het leven, van het lesgeven, van jouw leerlingen. Eigenlijk ben jij in die context de volwassen leerling.

Hoe zorg jij ervoor dat jij effectief en met plezier leert in het werk, op een opleiding of in jouw leven? Geef hieronder eens jouw inzichten, over hoe jij leert als volwassen docent.

Literatuur

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *